Ghé thăm Làng Chiếu Cẩm Nê Đà Nẵng

0

Nổi tiếng với các loại chiếu hoa truyền thống, làng chiếu Cẩm Nê thuộc xã  Hòa Tiến, huyện Hòa Vang, cách trung tâm thành phố Đà Nẵng 14km về phía Tây Nam.

lang chieu cam ne da nang

Nằm giữa một vùng đồng bằng được dòng sông Cẩm Lệ bồi đắp phù sa, làng chiếu Cẩm Nên có nghề dệt chiếu truyền thống và nổi tiếng từ nhiều đời nay. Theo nhiều tài liệu thì nghề chiếu Cẩm Nê có nguồn gốc từ Hoằng Hóa, Thanh Hóa, được truyền vào miền Nam khoảng từ thế kỷ 15, lúc vua Lê Thánh Tôn chiến thắng Chiêm Thành, sát nhập thành Đồ Bàn vào Quảng Nam- Đà Nẵng. Chiếu hoa Cẩm Nê đã từng được hiện diện ở nội triều các vua nhà Nguyễn; những nghệ nhân Cẩm Nê xưa cũng đã từng được các triều đại vua sắc phong, ban thưởng. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử và bị cạnh tranh gay gắt, nghề chiếu Cẩm Nê vẫn tồn tại và phát triển đến nay.

lang chieu cam ne da nang2

Nguyên liệu chính để làm chiếu là từ cây cói (lác) và cây đay. Những loại cây này chủ yếu được mua ở Hội An, Bình Định, Thanh Hóa. Sợi cói sau khi mua về phải vót nhỏ, giũ cói cho sạch những cây nhỏ và mào bám, mang đi phơi khô nhiều nắng cho sợi cói (lác) vàng ươm như vậy mới giữ không bị mốc. Sợi cói sau khi phơi khô được nhuộm thành nhiều màu, sau đó cột thành từng bó màu riêng (vàng, đỏ, xanh ,tím..). Sợi cói được cột dút thẳng rồi đem ra phơi lần nữa cho khô. Đay mua về cũng vót thành  từng sợi nhỏ, sau đó chắp lại sao cho chắc không bị bung ra, có như vậy thì khi dệt chiếu mới chắc, dày khít. Khung dệt được đóng bằng gỗ đòi hỏi phải thẳng chắc. Cẩm Nê dệt nhiều loại chiếu, khổ rộng, khổ hẹp, dệt chiếu trơn và dệt chiếu hoa.

lang chieu cam ne da nang

Chiếu trơn là loại chiếu để nguyên sợi màu trắng không nhuộm màu. Chiếu trơn dệt loại lác dài không chắp, sợi nhỏ bán đắt tiền hơn loại dệt lác chắp, dệt hai sợi lác ngắn tiếp nối nhau. Loại chiếu trơn trắng này dùng loại lác phơi khô vừa phải, khi khô còn ửng màu xanh, đem vào dệt. Chiếu dệt xong đem phơi nắng, vừa để cho lá chiếu trắng sáng bóng.

Loại chiếu hoa ở Cẩm Nê không phải dệt chiếu trắng xong mới dùng khuôn in hoa lên trên nền như một số vùng khác mà phải chọn sợi lác về nhuộm phẩm, màu sắc tùy theo người chủ. Màu đỏ, màu xanh, màu lục, màu vàng.. Phẩm nấu lên và nhúng sợi lác vào, nhúng từng nạm một và đem phơi. Một nạm lác có thể nhuộm một hoặc hai ba lần tùy màu phẩm và độ pha chế đậm nhạt. Những sợi lác màu sau khi phơi khô, được đem dệt chiếu hoa.

lang chieu cam ne da nang

 Dệt chiếu hoa nhiều công phu. Ngoài công phu chọn và nhuộm sợi lác còn phải công phu khi dùng sợi đay mắc canh cửi. Mắc cửi đơn hay kép, mặt cửi chạm nổi, âm dương thế nào đó để sau này khi dệt, người cầm khổ (go) dệt sẽ điều khiển khổ cho nổi lên những hình hoa văn trên mặt chiếu. Công phu nữa là người cầm khổ dệt ngồi trên và giữa mặt cửi đay. Với sự sắp xếp hình dáng hoa văn và bông hoa hoặc chữ nghĩa (như chữ thọ, chữ song hỷ) trong đầu, khi ngồi vào khung dệt, tay cầm khổ dệt đồng thời các ngón tay phải điều khiển các sợi canh đay hoặc nâng lên đè xuống, hoặc cải ba cải hai để khi con thoi đưa sợi lác vào cho ăn khớp tạo lên hoa trên mặt chiếu.

lang chieu cam ne da nang

Theo nhiều cụ già trong làng kể lại, ngày xưa nghề nghiệp mưu sinh chính của cả làng là dệt chiếu rồi bán cho các lái buôn, chiếu hoa Cẩm Nê từng được sử dụng ở nội triều của các vua chúa nhà Nguyễn, và được nhiều thương gia ,quan lại ưa thích bởi sự độc đáo về mẫu mã, màu sắc hoa văn, nằm mát vào mùa hè và ấm vào mùa đông. Cứ trung bình một ngày cả làng dệt được năm chục đến sáu chục đôi chiếu.

 lang chieu cam ne da nang

Comments

comments

Share.

About Author

Leave A Reply